BASKI YAY TEKNİK RESİM

     Basma Yaylar , metal veya metal alışımından yapılan ve üzerine yüklenen yükün etkisi yönünde esneyerek bu etkiyi karşılayan ve üzerindeki yük kaltığında depoladığı enerjinin etkisi ile ilk durumunu alan elemanlardır.
     Genellikle yuvarlak kesitli telin , vida dişi helisi şeklinde ve silindir biçiminde sarılarak meydana getiren yaya , silindirik helisel yay denir. Silindrik helisel Basma yaylarda kuvvetler lineer olarak elde edilir. Lineer olmayan kuvvetler elde etmek için fıçı veya konik yaylar imal edilir. Basma yaylarında , ortalama yay çapının , tel çapına oranına , sarım oranı [ yay indeksi ] denir ve bu oranın 4 ile 11 arasında olması tercih edilmelidir. Yayın oturma yüzeyine dik durmasının istendiği durumlarda yayın kapalı uçları taşlanarak düzgün bir oturuma yüzeyi sağlanır.
     Firmamızda sabit veya değişken hatveli , taşlamalı veya taşlamasız silindirik veya konik her türlü basma yay , standartlara uygun imal edilmektedir. İstenildiği takdirde dikdörtgen kesitli tel kullanılarak da basma yay imalatına yapmak mümkündür. Dinamik yük altında çalışan ve yüksek ömür dayanımı ,stendiği durumlarda yay yüzeyini shotpeening işlemi uygulanmaktadır.
     Baskı yayları sıkıştırma yoluyla enerji depolama, yük (kuvvet) sağlama veya basınca yönelik kuvvetlere karşı koyma amacı ile kullanılır. Sanyide en çok kullanılan tipi ise yuvarlak telden, uçları kapalı olarak sarılmış, iki kenarı birbirine paralel olanıdır. Boy kaybı sorununu çözmek, blok boy ve aşırı titreşimi azaltmak veya doğrusal olmayan yük (kuvvet) özelliklerini elde etmek için , baskı yaylarını sürekli yenilenen son teknoloji yay sarma makineleri ile yüksek kalitede konik, fıçı yada ters fıçı tiplerinde baskı yayı üretimi yapmaktadır. Baskı yaylarında, ortalama yay çapının tel çapına oranı olan yay indeksinin 5 ile 11 arasında olması tercih edilir. Yay kendi geliştirdiği yay tasarım programları ile müşterilerine özel tasarımlar yapar.

  DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN BASMA       YAYLARININ HESABI
  Yaylar enerji depolayan elemanlardır.
  Basma yaylarında , malzemenin elastik bölgesinde kalmak şartiyle , yayın ekseni doğrultusunda etkiyen bir F kuvveti dolayısiyle sıkıştırılıp depolanan enerji daha sonra geri alınabilir.
Basma Yaylarının Terminolojisi :
d : Yay malzemesi telin çapı    (mm)
Di :  Yayın iç çapı   (mm)
Dm = Di + d  :   Yayın ortalama çapı   (mm)
Dd = Di + 2*d   :   Yayın dış çapı   (mm)
p : Yayın hatvesi   (mm)
a= Yayın sarım açısı  :  alfa  (derece)
a = Arctan ( p / p*Dm)          ( p :  pi  sayısı =  3.1416 )
w = Dm / d  :   Yay indeksi

( Genelde  4 = <  w  < = 20  önerilir.)
a açısının 12 dereceden küçük olduğu / kaldığı sıkı sarılmış yaylarda , yaya etkiyen F kuvvetinin yayın malzemesi  telde ,  sadece Burulma Momenti (Mbur) dolayısiyle oluşan Kesme Gerilmesi (Kbur) ile direkt Kesme Gerilmesi (Kkes) oluşturduğu kabul edilir.
Herhangi bir yüklemede tel kesidine etkiyen  max. Kesme Gerilmesi (K) yukarıda adı geçen iki kesme gerilmesinin toplamıdır.
    Mbur = F * Dm / 2        (Nmm)         

3                         2
Kbur = Mbur / ( p* d  / 16 )      (N/mm )
2                    2
Kkes = F / (p* d / 4)           (N/mm )
Max. Kesme Gerilmesinin (K) hesabı için iki Çalışma Şekli arasında seçim yapılır.